در زندگی‌نامه جوزف استالین در دوران جوانی فعالیت‌های انقلابی دیده می‌شود. او پس از مرگ رهبر بلشویک‌ها، ولادیمیر لنین، توانست رقبای خود را کنار بزند و کنترل حزب کمونیست را به‌دست گیرد. در جنگ جهانی دوم، استالین با ایالات متحده آمریکا و بریتانیا متحد شد، اما پس از آن وارد رابطه‌ای به‌شدت پرتنش با غرب شد که به آن جنگ سرد گفته می‌شود. پس از مرگ استالین، مقامات شوروی فرایندی به‌نام استالین‌زدایی را آغاز کردند.

زندگی‌نامه جوزف استالین: جوانی جوزف استالین

جوزف استالین با نام اصلی یوسف ویساریونوویچ جوگاشویلی در تاریخ ۱۸ دسامبر ۱۸۷۸ (یا طبق تقویم ژولیانی قدیم، ۶ دسامبر ۱۸۷۸) متولد شد. هرچند بعداً خودش تاریخ تولد جدیدی برای خود ساخت: ۲۱ دسامبر ۱۸۷۹. او در شهر کوچک گوری واقع در گرجستان، که آن زمان بخشی از امپراتوری روسیه بود، بزرگ شد. در دهه سی زندگی‌اش، نام “استالین” را انتخاب کرد که در زبان روسی به‌معنای “مرد پولادین” است.

استالین در خانواده‌ای فقیر و به عنوان تک فرزند رشد یافت. پدرش کفاشی الکلی بود که او را کتک می‌زد و مادرش نیز رخت‌شوی بود. در دوران کودکی به آبله مبتلا شد که برای همیشه جای زخم‌هایی روی صورتش باقی گذاشت. در نوجوانی، با دریافت بورسیه، وارد مدرسه مذهبی در شهر تفلیس شد تا برای کشیش شدن در کلیسای ارتدکس گرجی تحصیل کند.

در همین دوران، به‌صورت مخفیانه شروع به مطالعه آثار کارل مارکس، فیلسوف اجتماعی آلمانی و نویسنده مانیفست کمونیست کرد. او به‌تدریج جذب جنبش انقلابی علیه سلطنت روسیه شد. در سال ۱۸۹۹ به‌دلیل غیبت در امتحانات از مدرسه اخراج شد، اگرچه خودش می‌گفت به‌دلیل تبلیغات مارکسیستی اخراج شده است.

پس از ترک تحصیل، استالین تبدیل به فعال سیاسی مخفیانه شد و در اعتصابات کارگری و تظاهرات‌های خیابانی شرکت کرد. او نام مستعار “کوبا” را انتخاب کرد؛ برگرفته از یک قهرمان خیالی گرجی. سپس به شاخه رادیکال‌تر جنبش سوسیال دموکرات‌های مارکسیست یعنی بلشویک‌ها پیوست که به رهبری ولادیمیر لنین فعالیت می‌کردند.

استالین همچنین وارد فعالیت‌های مجرمانه مختلفی شد، از جمله سرقت از بانک‌ها که درآمد حاصل از آن صرف تأمین مالی حزب بلشویک می‌شد. بین سال‌های ۱۹۰۲ تا ۱۹۱۳ چندین بار دستگیر و به حبس و تبعید در سیبری محکوم شد.

زندگی‌نامه جوزف استالین: فرزندان استالین

در سال ۱۹۰۶، استالین با اکاترینا “کاتو” سوانیدزه، یک خیاط، ازدواج کرد. این زوج صاحب پسری به نام یاکوف شدند که در جریان جنگ جهانی دوم به‌عنوان اسیر در آلمان جان باخت. اکاترینا زمانی که فرزندشان هنوز نوزاد بود، بر اثر تب تیفوس درگذشت.

در سال ۱۹۱۸ (برخی منابع سال ۱۹۱۹ را ذکر کرده‌اند)، استالین با نادژدا “نادیا” آلیلووا، دختر یکی از انقلابیون روس، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو فرزند بود: یک پسر و یک دختر. سوتلانا آلیلووا، تنها دختر استالین، در سال ۱۹۶۷ با پناهنده شدن به ایالات متحده باعث یک رسوایی بین‌المللی شد. نادژدا نیز در اوایل دهه ۳۰ زندگی‌اش خودکشی کرد. علاوه بر این، استالین چند فرزند نامشروع نیز داشت.

زندگی‌نامه جوزف استالین: از ظهور تا قدرت

در سال ۱۹۱۲، ولادیمیر لنین که در آن زمان در تبعید در سوئیس به‌سر می‌برد، استالین را به‌عنوان عضو اولین کمیته مرکزی حزب بلشویک منصوب کرد. سه سال بعد، در نوامبر ۱۹۱۷، بلشویک‌ها در جریان انقلاب روسیه قدرت را به دست گرفتند. در سال ۱۹۲۲، اتحاد جماهیر شوروی تأسیس شد و لنین به‌عنوان نخستین رهبر آن معرفی شد.

در این سال‌ها، استالین به تدریج در سلسله‌مراتب حزبی پیشرفت کرد و در سال ۱۹۲۲ به سمت دبیر کل کمیته مرکزی حزب کمونیست رسید. این موقعیت به او اجازه می‌داد تا هم‌پیمانان سیاسی‌اش را در سمت‌های دولتی منصوب کرده و پایگاه قدرت خود را تقویت کند.

پس از مرگ لنین در سال ۱۹۲۴، استالین توانست رقبای سیاسی‌اش را کنار بزند و در نبرد قدرت برای کنترل حزب کمونیست پیروز شود. تا اواخر دهه ۱۹۲۰، او عملاً به دیکتاتور اتحاد شوروی تبدیل شده بود.

زندگی‌نامه جوزف استالین: اتحاد جماهیر شوروی تحت حکومت استالین

از اواخر دهه ۱۹۲۰، جوزف استالین مجموعه‌ای از برنامه‌های پنج‌ساله را آغاز کرد که هدف آن‌ها تبدیل اتحاد جماهیر شوروی از یک جامعه کشاورزی به یک ابرقدرت صنعتی بود. این برنامه‌ها بر کنترل دولتی اقتصاد تمرکز داشتند و شامل اشتراکی‌سازی اجباری کشاورزی می‌شد؛ به این معنا که دولت، مالکیت مزارع را در دست گرفت.

میلیون‌ها کشاورز که از اجرای این دستورات خودداری کردند، یا اعدام شدند یا به تبعید فرستاده شدند. این اشتراکی‌سازی اجباری به‌زودی منجر به قحطی‌های گسترده در سراسر شوروی شد که جان میلیون‌ها نفر را گرفت.

استالین با ترور و وحشت حکومت می‌کرد و با دست آهنین تمامیت‌خواهانه، هر کسی را که ممکن بود مخالف او باشد از میان برمی‌داشت. او اختیارات پلیس مخفی را گسترش داد، مردم را به خبرچینی از یکدیگر تشویق کرد و میلیون‌ها نفر را اعدام یا به اردوگاه‌های کار اجباری گولاگ فرستاد.

در نیمه دوم دهه ۱۹۳۰، استالین پاک‌سازی بزرگ را آغاز کرد؛ مجموعه‌ای از کارزارها برای حذف افراد مشکوک به مخالفت در حزب کمونیست، ارتش و دیگر بخش‌های جامعه شوروی.

او همچنین یک فرقه شخصیت حول خود ساخت. شهرهایی به افتخار او تغییر نام دادند، کتاب‌های تاریخی بازنویسی شدند تا نقش برجسته‌تری برای او در انقلاب قائل شوند و جنبه‌های مختلف زندگی‌اش را افسانه‌ای جلوه دهند.

استالین موضوع آثار هنری، ادبیات چاپلوسانه و موسیقی رسمی بود، و حتی نامش در سرود ملی شوروی گنجانده شد. او برای بازنویسی تاریخ، تصاویر و عکس‌های تاریخی را سانسور و چهره‌ی همراهان سابقی را که در پاک‌سازی‌ها اعدام شده بودند، از عکس‌ها حذف کرد. رسانه‌های شوروی نیز تحت کنترل کامل دولت او قرار داشتند.

زندگی‌نامه جوزف استالین: جوزف استالین و جنگ جهانی دوم

در سال ۱۹۳۹ و در آستانه جنگ جهانی دوم، جوزف استالین و آدولف هیتلر، دیکتاتور حزب نازی آلمان، پیمان عدم تجاوز آلمان و شوروی را امضا کردند. پس از آن، استالین بخش‌هایی از لهستان، رومانی و کشورهای حوزه بالتیک یعنی استونی، لتونی و لیتوانی را ضمیمه شوروی کرد و به فنلاند حمله نظامی نمود.

اما در ژوئن ۱۹۴۱، آلمان این پیمان را شکست و به شوروی حمله کرد. (استالین هشدارهای آمریکا، بریتانیا و حتی اطلاعات داخلی خود را نادیده گرفته بود و ارتش شوروی آمادگی لازم را نداشت.)

وقتی نیروهای آلمانی به مسکو نزدیک شدند، استالین پایتخت را ترک نکرد و سیاست زمین سوخته را در پیش گرفت؛ یعنی نابودی منابع و زیرساخت‌هایی که ممکن بود به‌دست دشمن بیفتد. روند جنگ با نبرد استالینگراد (اوت ۱۹۴۲ تا فوریه ۱۹۴۳) تغییر کرد؛ جایی که ارتش سرخ آلمان‌ها را شکست داد و آن‌ها را از خاک شوروی بیرون راند.

در ادامه جنگ، استالین در کنفرانس‌های بزرگ متفقین، از جمله کنفرانس تهران (۱۹۴۳) و کنفرانس یالتا (۱۹۴۵) شرکت کرد. او با اراده آهنین و مهارت‌های سیاسی خود، در ظاهر متحد وفادار باقی ماند، در حالی که هم‌زمان در پی گسترش امپراتوری پساجنگ شوروی بود.

زندگی‌نامه جوزف استالین: سال‌های پایانی زندگی

استالین با افزایش سن آرام‌تر نشد؛ او پس از جنگ، یک دوره جدید از ترور، پاک‌سازی، اعدام، تبعید به اردوگاه‌های کار اجباری و سرکوب شدید مخالفان را آغاز کرد. هر نشانه‌ای از تأثیر غرب، به‌ویژه ایالات متحده، با خشونت سرکوب می‌شد.

او حکومت‌های کمونیستی در اروپای شرقی برپا کرد و در سال ۱۹۴۹ با انفجار نخستین بمب اتمی شوروی، این کشور را وارد عصر هسته‌ای نمود. در سال ۱۹۵۰، به کیم ایل سونگ، رهبر کمونیست کره شمالی، اجازه داد به کره جنوبی (که تحت حمایت آمریکا بود) حمله کند، رویدادی که منجر به آغاز جنگ کره شد.

زندگی‌نامه جوزف استالین: استالین چگونه مرد؟

استالین که در سال‌های پایانی زندگی‌اش به‌شدت بدگمان و پارانویید شده بود، در تاریخ ۵ مارس ۱۹۵۳، در سن ۷۴ سالگی بر اثر سکته مغزی درگذشت. جسد او مومیایی شد و در مقبره لنین در میدان سرخ مسکو قرار گرفت. اما در سال ۱۹۶۱ و در جریان فرایند رفع استالینیسم که به رهبری نیکیتا خروشچف انجام شد، پیکر او از مقبره خارج و در کنار دیوار کرملین دفن شد.

زندگی‌نامه جوزف استالین: استالین چند نفر را کشت؟

برخی تخمین‌ها نشان می‌دهد جوزف استالین مسئول مرگ بین ۶ تا ۲۰ میلیون نفر است؛ چه از طریق اعدام‌های سیاسی و چه به‌طور غیرمستقیم به دلیل سیاست‌های وحشیانه‌اش. این کشتارها از دهه ۱۹۳۰ آغاز شد، زمانی که موج اعدام‌ها در دوران پاک‌سازی بزرگ کشور را فرا گرفت.

میلیون‌ها نفر دیگر نیز در جریان قحطی وحشتناک اوکراین (هولودومور) در سال‌های ۱۹۳۲ تا ۱۹۳۳ و در قزاقستان (۱۹۳۰ تا ۱۹۳۳) جان خود را از دست دادند؛ قحطی‌ای که نتیجه مستقیم تلاش استالین برای اجرای سیاست اشتراکی‌سازی و سرکوب ناسیونالیسم اوکراینی بود. برآورد می‌شود حدود ۴ میلیون زن، مرد و کودک در جریان هولودومور که ترکیبی از دو واژه «گرسنگی» و «مرگ عمدی» به زبان اوکراینی است، از گرسنگی جان باختند.

منابع

• وبسایت History.com ، جوزف استالین 🔗