۱. مرگ در قاب دوربین: عکس‌های جنگ داخلی متیو بردی

در سال ۱۸۶۲ و در اوج جنگ داخلی آمریکا، عکاس مشهور متیو بردی (Mathew Brady) — که پرتره سال ۱۸۶۴ او از آبراهام لینکلن امروزه روی اسکناس پنج دلاری آمریکا دیده می‌شود — نمایشگاهی در استودیوی نیویورک خود با عنوان «کشته‌شدگان آنتیتام» برگزار کرد. این نمایشگاه، نخستین بار بود که آمریکایی‌ها تصاویری واقعی از کشته‌ها و مجروحان میدان نبرد را مشاهده می‌کردند. بیشتر این عکس‌ها را دستیار بردی، الکساندر گاردنر (Alexander Gardner) گرفته بود و واکنش‌ها به‌شدت تکان‌دهنده بود.

روزنامه نیویورک تایمز در تاریخ ۲۰ اکتبر ۱۸۶۲ نوشت: «آقای بردی کاری کرده که وحشت واقعی جنگ را به خانه‌های ما بیاورد. اگر او اجساد را مستقیماً در حیاط خانه‌ها و خیابان‌هایمان نیاورده باشد، کاری بسیار شبیه به آن کرده است.»

اگرچه بردی نخستین عکاس جنگی نبود — پیش از او راجر فنتون (Roger Fenton) از بریتانیا و کارول زاتماری (Carol Szathmari) از اتریش-مجارستان از جنگ کریمه در دهه ۱۸۵۰ عکس گرفته بودند — اما بردی و تیمش به‌طور گسترده به‌عنوان پیشگامان عکاسی خبری شناخته می‌شوند.

۲. اخراج اندی وارهول از نمایشگاه جهانی ۱۹۶۴

در یکی از لحظات جنجالی در تاریخ عکاسی و هنر معاصر، نقاشی دیواری اندی وارهول (Andy Warhol) برای نمایشگاه جهانی ۱۹۶۴ تنها دو روز روی نمای بیرونی غرفه ایالت نیویورک باقی ماند. این اثر که شامل ۱۳ عکس شناسنامه‌ای از مجرمان تحت تعقیب بود—که مستقیماً از دفترچه پلیس نیویورک (NYPD) گرفته شده بود—به‌دستور مسئولان با رنگ نقره‌ای پوشانده شد و تنها یک مستطیل نقره‌ای بزرگ از آن باقی ماند.

علت این سانسور هنوز به‌طور دقیق مشخص نیست. وارهول، رابرت موزس (Robert Moses) رئیس نمایشگاه و مسئول پارک‌های شهر نیویورک را مقصر می‌دانست. اما سال‌ها بعد، معمار برجسته فیلیپ جانسون (Philip Johnson) که طراحی غرفه را بر عهده داشت، ادعا کرد که این تصمیم از سوی نلسون راکفلر (Nelson Rockefeller) فرماندار وقت ایالت نیویورک گرفته شده بود.

جالب اینکه وارهول یک سال بعد گفت نسخه‌ای که با رنگ پوشیده شده را بیشتر دوست دارد: «من به هیچ چیز اعتقاد ندارم، پس این نقاشی الان بیشتر منِ واقعی‌ام است.» این نقاشی دیواری تنها اثر عمومی وارهول به شمار می‌رود.

۳. «جکی در باد»: پاپاراتزی و پایان حریم خصوصی

در اکتبر سال ۱۹۷۱، ران گاللا (Ron Galella)، یکی از پیشگامان پاپاراتزی، ژاکلین کندی اوناسیس (Jacqueline Kennedy Onassis) را در منطقه «آپراست ساید» نیویورک دنبال می‌کرد که ناگهان بوق ماشینی به صدا درآمد. در همان لحظه، جکی سرش را به‌سمت صدا چرخاند و تصویری بی‌نهایت طبیعی و صادقانه ثبت شد، چیزی که تمام پاپاراتزی‌ها در پی آن هستند.

گاللا عملاً زندگی‌اش را وقف شکار تصویری از بانوی اول سابق آمریکا کرد. اگرچه او ستارگان دیگری مثل مارلون براندو (Marlon Brando) را هم آزار داد (براندو در واکنش به آزارهای او فک گاللا را شکست و پنج دندانش را خرد کرد؛ گاللا مدعی بود که ماجرا به کشف رابطه‌ای پنهانی میان براندو و اوناسیس مربوط می‌شد)، اما تعقیب جکی برایش جایگاه ویژه‌ای داشت.

گاللا این عکس معروف را «مونالیزای من» می‌نامید. تصویری که تبدیل شد به نماد جدال میان «خبر» و «شایعه»؛ اینکه چهره‌های مشهور چه چیزی به مردم بدهکارند و مردم تا چه حد حق دارند از آن‌ها سهم داشته باشند. این عکس، خط مقدم نبرد میان حق حریم خصوصی و حق عکاسی را ترسیم کرد و یکی از برجسته‌ترین لحظات جنجالی در تاریخ عکاسی را رقم زد.

۴. عکس ناپالم: تصویری که هنوز جنجال‌برانگیز است

در تاریخ ۸ ژوئن ۱۹۷۲، یکی از معروف‌ترین و جنجالی‌ترین عکس‌های جنگ ویتنام ثبت شد. این تصویر، دختربچه‌ای ۹ ساله به نام فان تی کیم فوک (Phan Thi Kim Phuc) را نشان می‌دهد که پس از بمباران اشتباهی روستای ترانگ بنگ (Trang Bang) با بمب ناپالم، وحشت‌زده در حال فرار است. این بمباران توسط هواپیماهای ویتنام شمالی صورت گرفت.

عکاس این صحنه، نیک اوت (Nick Ut)، پس از گرفتن عکس، دختر زخمی را با آب شست و او را برای درمان به یک مرکز پزشکی آمریکایی منتقل کرد. این تصویر به‌سرعت در سراسر جهان منتشر شد و واکنش‌های بسیار گسترده‌ای برانگیخت. ریچارد نیکسون (President Nixon)، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، حتی آن‌قدر از تأثیر عکس نگران شده بود که گمان کرد این تصویر ساختگی است و برای تحریک احساسات ضدجنگ ساخته شده است.

۴۰ سال پس از انتشار جهانی این عکس—که انتشارش حتی در زمان خود با استانداردهای سخت‌گیرانه بسیاری از روزنامه‌ها و مجلات روبه‌رو بود—فیسبوک نیز برای مدتی آن را حذف کرد و ادعا کرد که برهنگی در تصویر با قوانین استفاده از پلتفرم در تضاد است. این تصمیم با واکنش‌های گسترده‌ای مواجه شد و بحث‌های دوباره‌ای درباره آزادی بیان، حقیقت‌گویی تصویری، و مرزهای سانسور به‌وجود آورد.

این عکس نه‌تنها یکی از لحظات جنجالی در تاریخ عکاسی محسوب می‌شود، بلکه تأثیر عمیقی بر افکار عمومی درباره جنگ داشت.

۵. دادگاه رابرت مَپلتورپ: وقتی عکاسی به پای میز محاکمه کشیده شد

در آوریل سال ۱۹۹۰، دادستان‌های شهرستان همیلتون، مرکز هنرهای معاصر سینسیناتی (Contemporary Arts Center of Cincinnati) را به دلیل نمایش آثار رابرت مپلتورپ (Robert Mapplethorpe) به اتهام «اشاعه محتوای مستهجن» تحت پیگرد قانونی قرار دادند. این مجموعه، که “لحظه کامل” (The Perfect Moment) نام داشت، شامل تصاویری از فرهنگ همجنس‌گرایانه و روابط نامشروعبود و برای نخستین بار در تاریخ آمریکا، یک موزه به‌خاطر نمایش آثار هنری به دادگاه جنایی احضار می‌شد.

در دادگاهی که چهار ماه پس از پایان نمایشگاه برگزار شد، وکلای مدافع از ژانت کاردون (Janet Kardon)، مسئول برگزاری نمایشگاه، خواستند تا سه اثر جنجالی را فقط از جنبه‌های فرمی—نوری، ترکیب‌بندی و ساختار بصری—تحلیل کند. با این حال، هیئت منصفه تنها در مدت دو ساعت هر دو متهم را بی‌گناه اعلام کرد.

طبیعتاً، این جنجال باعث شد بازدید از نمایشگاه رکورد بزند و بیش از ۸۰ هزار نفر از آن بازدید کردند. این رویداد به یکی از مهم‌ترین و جنجالی‌ترین لحظات در تاریخ عکاسی تبدیل شد و بحث‌های فراوانی درباره مرزهای هنر، اخلاق و آزادی بیان برانگیخت.

منابع

• وبسایت History.com ، جنجالی‌ترین لحظات در تاریخ عکاسی 🔗

همچنین نگاهی بیندازید به:
«6 مورد از مهمترین اختراعات ادیسون»